به گزارش خبرنگار میراث آریا، این پروژه میدانی در قالب قرارداد پژوهشی مشترک میان اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان و معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه زابل، به سرپرستی دکتر رضا ناصری عضو هیئت‌علمی دانشگاه زابل، در قالب طرحی برون‌سازمانی اجرا می‌شود.

دینارزاری؛ منزلگاهی بر مسیر تاریخی جرجان تا نیشابور

محوطه تاریخی دینارزاری و بقایای رباط دشت در مسیر کهن جرجان - نیشابور واقع است؛ مسیری که بخشی از شبکه ارتباطی مشهور به جاده ابریشم را شکل می‌داده است. این مکان شامل بقایای یک کاروان‌سرا و محوطه وابسته‌ای با وسعت تقریبی سه هکتار است که به گفته پژوهشگران، آثار معماری آن متعلق به دوره‌های غزنوی و سلجوقی بوده و احتمالاً در دوره‌های بعد نیز بازسازی شده است.

در منابع تاریخی از این اثر باستانی با نام‌های «دینارزاری» یا «دینارساری» یاد شده است. اما به دلیل قرارگیری در مجاورت جاده مواصلاتی و مسیل سیلابی، این محوطه در معرض آسیب‌های جدی طبیعی و انسانی قرار دارد. بخش قابل‌توجهی از سازه‌های آن در جریان سیلاب دهه ۱۳۸۰ تخریب شده و قسمت‌هایی نیز در نتیجه عملیات راه‌سازی و ایجاد تأسیسات بین‌راهی آسیب‌دیده است.

هدف برنامه میدانی؛ حفاظت از آثار و جلوگیری از تخریب بیشتر

رضا ناصری، سرپرست هیئت باستان‌شناسی خراسان شمالی، هدف اصلی اجرای این طرح را تعیین دقیق عرصه و پیشنهاد حریم حفاظتی محوطه عنوان کرد تا با ایجاد سپر قانونی بتوان از تخریب بیشتر بقایای معماری در اثر عوامل انسانی و طبیعی جلوگیری کرد.

او افزود: با اجرای پروژه دو با نده سازی محور گرگان - بجنورد، مشخص‌کردن حدود دقیق محوطه اهمیت دوچندان یافته است؛ چراکه بی‌توجهی به عرصه آثار می‌تواند به نهشته‌های تاریخی و سازه‌های مدفون آسیب برساند.

گمانه‌زنی برای خواناسازی لایه‌های تاریخی و تدوین برنامه حفاظتی

به گفته سرپرست هیئت، گمانه‌زنی‌های باستان‌شناسی علاوه بر شناسایی لایه‌های تاریخی، باهدف خواناسازی بخش‌های آسیب‌دیده معماری انجام می‌شود تا متخصصان استان بتوانند بر اساس نتایج این مطالعه، برنامه‌ای علمی برای حفاظت و مرمت آن تدوین کنند.

او تأکید کرد: در چارچوب این طرح، علاوه بر ایجاد گمانه‌های کوچک در سراسر محوطه برای شناخت محدوده گسترش نهشته‌های باستانی، دو ترانشه بزرگ در نواحی جنوبی و مجاور مسیل نیز بازگشایی خواهد شد. این اقدام به شناسایی ماهیت سازه‌های مدفون و فراهم‌سازی بستر مناسب برای حفاظت و مرمت علمی آثار منجر خواهد شد.

ثبت ملی اثر و اهمیت نتایج کاوش

نتایج این گمانه‌زنی‌ها مبنای اصلی تعیین عرصه و حریم قطعی محوطه، تصویب ضوابط حفاظتی و برنامه‌های مرمت آینده خواهد بود؛ اقدامی که از تخریب ناخواسته اثر در جریان فعالیت‌های عمرانی و توسعه‌ای جلوگیری می‌کند.

گفتنی است محوطه تاریخی دینارزاری و بقایای رباط دشت در سال ۱۳۸۹ با شماره ۲۹۴۷۷ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.

انتهای پیام/